LẠI CHUYỆN TĂNG GIÁ
Lẽ thường xưa nay, bất cứ một vấn đề gì xảy ra dù to lớn hay nghiêm trọng đến đâu thì dư luận cũng chỉ xôn xao trong một thời gian, sau đó thì mọi chuyện sẽ dần lắng xuống. Điều này cũng không có gì là khó hiểu cả. Bởi vì cuộc sống là một dòng chảy liên tục, con người ta bị cuốn trong cái dòng chảy ấy thì sẽ phải biết tạm quên cái này để tiếp nhận những cái mới khác.
Thế nhưng có một vấn đề mà gần hai năm nay liên tục được mọi người quan tâm-đó là sự leo thang của giá cả. Không quan tâm sao được khi mà sự biến động theo một chiều của giá cả cứ liên tục tiếp diễn hết tháng này qua tháng khác và năm này qua năm khác. Không phải chỉ là giá cả của một vài loại hàng hoá mà tất cả các loại hàng hoá, dịch vụ trong xã hội đều leo thang với tốc độ chóng mặt. Từ giá vàng, đô la, giá thép, giá xăng cho đến lương thực thực phẩm, giá dịch vụ.... Sự tăng giá đến thời điểm này không còn là vấn đề của những nhà quản lý kinh tế hay các nhà doanh nghiệp mà là tất cả mọi người trong xã hội, không còn ai có thể đứng ngoài sự chi phối của nó.
Tôi là một viên chức nhỏ của nhà nước, lâu nay vẫn thường ỷ y và không quan tâm mấy đến vấn đề giá cả. Mặc kệ, tuy số tiền lương hàng tháng không bao nhiêu nhưng sống tằn tiện cũng tạm được, quan tâm giá cả mà làm gì? Thế nhưng hiện giờ cũng không thể làm ngơ với vấn đề này, khi mà tất cả mọi thứ gì có thể mua bán, trao đổi-kể cả công lao động đều tăng. Mà không quan tâm sao được khi chúng ta đang sống với biết bao nhu cầu thiết yếu, từ cây kim sợi chỉ cho đến việc ăn uống hàng ngày….đều phải mua. Nghĩa là đều phải tham gia vào sự lưu thông của thị trường. Nghĩa là đều bị cuốn trong vòng quay của cơn bão giá!
Buổi sáng vừa thức dậy đã nghe các phương tiện thông tin đại chúng đưa tin về giá xăng dầu thế giới tăng, giá thép tăng, các ngân hàng trong nước đua nhau nâng lãi suất huy động vốn, ngành thống kê dự báo chỉ số giá tiêu dùng sẽ tăng trong tháng tới, ngành điện đang dự kiến điều chỉnh giá điện theo hướng tăng lên…toàn những cái vĩ mô nghe mà nhứt cả đầu. Bước ra cửa gặp bà bán xôi quen, thay cho cái cười mời mọc mọi khi là một thông báo về giá nếp, giá than củi và cuối cùng là…giá gói xôi tăng gấp 2 lần, mới nghe thôi chứ chưa kịp ăn mà đã thấy tức bụng. Vào cơ quan rồi đi cơ sở, đến chỗ nào cũng nghe người ta nói đến chuyện tăng giá. Từ giá heo con giống cho đến phân bón, thuốc trừ sâu đều tăng gấp 2-3 lần so với năm trước.
Bữa cơm gia đình buổi trưa càng đạm bạc hơn trước cơn bão giá. Chưa kịp vào mâm đã nghe vợ ca cẩm nào là giá gạo, giá thực phẩm mắm muối đều tăng. Rau xanh là thứ rẻ nhất, dễ mua nhất, nhưng trước đây người ta bán mớ còn nay thì tính bằng cọng, bằng lạng…Trước kia một lần đi chợ chỉ khoảng 30 ngàn đồng là ăn cả ngày, nay phải đến 60-70 ngàn đồng. “Lương công chức mỗi tháng chỉ hơn triệu bạc như mình thì từ nay đừng mơ đến thịt gà, gần cả 100 ngàn đồng một ký”- nghe vợ chua chát như vậy mà nao cả lòng.
Buổi chiều ghé đón con ở trường, tiện đường rẽ vào công viên cho trẻ vui chơi, khi thanh toán tiền tưởng theo giá cũ thì cô chủ dịch vụ trố mắt: “Xưa rồi chú ơi, mọi thứ đã lên giá lâu rồi!”… Ừ nhỉ! Đúng là mình “xưa” thật, giá ngày công lao động trong nông nghiệp cũng đã tăng từ lâu rồi!
Với những gia đình viên chức như tôi thì việc giá cả leo thang như lâu nay tuy làm cho cuộc sống eo hẹp hơn nhưng vẫn còn có thể phòng vệ được theo kiểu “yếm khí” là tiết kiệm tối đa các khoản chi tiêu, nhưng nhiều bộ phận xã hội khác thì không dễ chút nào. Đối tượng khó khăn nhất hiện nay có lẽ là nông dân và nông thôn- bộ phận thụ động nhất trước tất cả những sự biến động. Họ vừa phải đối mặt với những trận thiên tai bão lụt triền miên trong năm qua, lại vừa phải vất vả chống đỡ trong cơn bão giá. Hạt thóc làm ra vốn nhỏ …“ như hạt thóc” mà chi phí đầu tư đã hơn tám chín phần.
Sự tăng giá tạo ra nhiều vấn đề bất ổn cho xã hội. Các nhà quản lý kinh tế của đất nước vẫn đang nỗ lực thực hiện các chính sách bình ổn giá nhưng xem ra vẫn chưa có có chiều hướng sáng sủa.
Trong khi đang ngồi suy ngẫm vấn đề này thì lại nghe truyền hình vừa đưa tin giá dầu thế giới lại thêm một đợt tăng mới nữa. Biết làm sao được, chuyện tăng giá thì cứ để những nhà quản lý kinh tế họ lo, còn mình thì cứ chấp nhận theo kiểu sống chung với bão giá như “sống chung với lũ”vậy! Trí Thanh
Chủ Nhật, 6 tháng 7, 2008
phóng sự
NGỌC LÃNG NHỮNG MÙA HOA TẾT
Năm nào cũng vậy, bắt đầu từ khoảng 20 tháng Chạp âm lịch, hai bên đường đoạn từ cầu Sông Chùa đến phường Phú Lâm của Thành phố Tuy Hoà ngập hoa và chỉ có một loại duy nhất là layơn. Hoa chất thành đống, dựng từng bãi làm cho đoạn đường này giống như một con đường hoa. Đó là hoa của Ngọc Lãng-xã Bình Ngọc đang chờ những chuyến xe đường dài của các tỉnh đến “ăn hàng”. “Con đường hoa” này kéo dài cho đến tận đêm giao thừa.
Ông Nguyễn Thanh Hà-53 tuổi cho biết: “Ban đầu ở đây chỉ trồng các giống hoa nội địa như thượt dượt, cúc, hoa hồng…dần dần về sau thì chuyển sang trồng chuyên hoa layơn để bán tết và đã trở thành “thương hiệu” bởi ngày nay hầu như trong Nam, ngoài Bắc cũng đều biết tiếng layơn Ngọc Lãng mình!”. Ngọc Lãng là vùng đất sa bồi gần cửa sông và cây layơn đã ăn chịu được ở đây, hình thành một làng hoa nổi tiếng ở cửa ngõ phía Nam thành phố Tuy Hoà. Cây hoa lay ơn đã làm cho bà con ở đây no cơm ấm áo, nhiều người nên cửa nên nhà, con cái học hành thành đạt. Và nhất là hoa đã tạo thêm thu nhập trong thời điểm “cá tháng Giêng, tiền tháng Chạp”. Hoa layơn Ngọc Lãng ngày nay không chỉ cung cấp nội địa mà còn vươn xa ra thị trường bên ngoài, làm đẹp mùa xuân cho cả nước.
Trước kia Ngọc Lãng chỉ trồng layơn hồng. Dần dần theo yêu cầu của thị trường, layơn hồng được thay thế bằng các loại layơn cao cấp, giống nhập ngoại như đỏ mập, nhung đen, tím cẩm, son sắc, vàng…Những giống này cành to, bông cao, màu sắc đẹp được thị trường ưa chuộng nhưng trồng cũng rất khó. Ngay từ khoảng tháng 6, tháng 7 âm lịch, dân trồng hoa Ngọc Lãng đã phải lên tận Đà Lạt tìm mua giống. Theo các nhà vườn, chất lượng hoa phụ thuộc rất lớn vào chất lượng củ giống. Củ giống phải to, mập, đủ già thì cây mới phát triển lớn, cành to, màu hoa mới mịn và lâu tàn. Nếu trồng phải củ giống non, bị sâu thì cây phát triển èo uột như đứa trẻ bị suy dinh dưỡng. Mang củ giống về phải lựa chọn lại rồi đem sắp trên sạp mỏng và xông khói để có độ ấm kích thích củ ra rễ, cứ sau độ 10 ngày phải trở một lần cho độ ấm lan toả đều đến từng củ hoa. Qua 23 tháng 10 âm lịch thì đem trồng-đây là thời gian vừa để xuống giống hoa layơn tết nhưng cũng là thời điểm không còn ngập lụt. Việc xông khói củ hoa cũng yêu cầu rất cẩn thận vì nếu già lửa thì củ sẽ bị nướng chín. Ngược lại nếu xông không đủ độ ấm thì hoa mọc mầm chậm và cây phát triển yếu. Đối với người trồng hoa ở Ngọc Lãng thì củ giống layơn rất quan trọng. Hàng năm bà con vẫn phải đi mua giống chứ không tự để giống được. Bởi vì khác với layơn hồng truyền thống, các giống layơn cao cấp này muốn để giống thì sau khi cắt hoa phải chừa lại 2 lá gốc cùng với củ rồi tiếp tục để đứng chân tại luống 1 tháng sau mới nhổ đem về bảo quản-một tháng đứng chân tại luống là để củ hoa tiếp tục tích luỹ dưỡng chất và đủ “già” để đảm bảo chất lượng mọc mầm về sau. Ngọc Lãng đất chật nên khi thu hoạch hoa bán tết là nhổ luôn cả củ đi để lấy đất làm việc khác. Vì vậy hàng năm làng hoa layơn Ngọc Lãng phải tốn trên 2 tỷ đồng tiền mua giống.
Ngoài giống thì thời tiết cũng là yếu tố quyết định. Layơn vốn hợp với khí hậu ôn đới nên khi di thực về đây hay đỏng đảnh như cô gái xứ lạnh về làm dâu vùng đất nóng, dễ thay đổi tính nết khi trái gió trở trời. Người trồng layơn sợ nhất là gặp mưa và gió nhiều, củ sẽ bị thối, cây bị lay lỏng gốc chậm phát triển làm cho người trồng hoa luôn trong tâm trạng phập phồng. Ông Huỳnh Văn Sự, 46 tuổi-người trồng layơn lâu năm ở đây nói: “Sợ nhất là những năm thời tiết bất thường như năm nay-đợt áp thấp nhiệt đới vừa rồi cũng đã làm cho layơn bị ảnh hưởng rất nặng, hoa phát triển chậm và cầm lại, bông cũng không tốt, như vậy thì lỗ to và khỏi ăn tết”.
Mỗi năm có một vụ hoa tết. Với người trồng hoa Ngọc Lãng thì ngoài tạo thu nhập cuối năm đây còn là dịp để thể hiện kỹ thuật, tay nghề của mình với dân trồng hoa các nơi. Vì vậy bao công sức, kỹ năng, kể cả hy vọng đều dồn cho hoa. Những ngày cận tết thì cái vui, cái buồn của các nhà vườn đều phụ thuộc vào việc hoa có kịp tết hay không và giá cả thị trường ra sao. Bà Nguyễn Thị Cảnh-50 tuổi có vườn layơn rộng 2 sào với trên 10 triệu đồng tiền củ giống, đó là chưa kể chi phí vật tư trong thời tăng giá. Dù đang giai đoạn chuẩn bị thu hoạch nhưng bà vẫn nâng niu, chăm chút từng gốc hoa. Bà tâm sự: “Trồng hoa là rất hy vọng nhưng gặp năm hoa của mình trễ, nhìn người ta bán hoa mà mình muốn khóc luôn. Nhưng sống bằng nghề nào nó cũng có cái quen, cái mê của nghề đó nên dù có thất bại năm nay thì năm sau mình vẫn tiếp tục đi mua giống về trồng để bán tết”.
Layơn là loài hoa đẹp, có dáng thanh thoát, kiêu sa. Ban đầu chỉ là cành thẳng như lưỡi kiếm bỗng nở ra những bông hoa hình loa với màu sắc mịn màng và kín đáo chứ không rực rỡ phô trương như nhiều loài hoa khác. Hoa layơn không biết có xuất xứ từ đâu nhưng chắc không phải ở Việt Nam bởi từ thời trung cổ ở phương Tây đã có một truyền thuyết cảm động về loại hoa này. Truyền thuyết kể rằng: hoàng đế La Mã là Barbagalo ra lệnh tử hình tất cả các tù nhân xứ Pheranki, chỉ để lại hai chàng trai khoẻ mạnh, có thân hình đẹp nhất cho dẫn độ về La Mã chuẩn bị đưa vào đấu trường. Một buổi tối đẹp trời, tình cờ hai chàng trai này gặp hai người con gái rất đẹp lại là con của hoàng đế La Mã. Hai người con trai với 2 người con gái gặp tiếng sét ái tình ngay từ cái nhìn đầu tiên. Vị hoàng đế La Mã biết vậy bèn nói với 2 con gái rằng đây là 2 tù nhân, bắt họ sẽ đấu kiếm với nhau, người nào thắng sẽ được tự do và người kia phải chết. Nghe vậy cả 2 nàng đều hết sức lo lắng. Rồi cuộc giao chiến giữa hai chàng trai nô lệ cũng xảy ra. Tuy nhiên trong khoảnh khắc khi lưỡi kiếm của người này chuẩn bị đâm chết người kia thì tình yêu quê hương trong họ bừng dậy và hai đấu thủ cùng cắm kiếm xuống đất, lao vào ôm nhau. Hoàng đế La Mã ra lệnh giết cả hai người. Giữa lúc ấy một chuyện lạ xảy ra, hai thanh kiếm cắm xuống đất cứ kêu leng keng và tại đó bỗng mọc lên những bông hoa lạ có hình như lưỡi kiếm. Đó là loài hoa layơn ngày nay…
Với nhiều người trồng hoa ở Ngọc Lãng có thể họ không biết câu chuyện cảm động về hoa layơn, nhưng chắc chắn ai cũng biết rằng họ đang trồng một loài hoa đẹp để tô điểm cho mùa xuân.
Trí Thanh
Năm nào cũng vậy, bắt đầu từ khoảng 20 tháng Chạp âm lịch, hai bên đường đoạn từ cầu Sông Chùa đến phường Phú Lâm của Thành phố Tuy Hoà ngập hoa và chỉ có một loại duy nhất là layơn. Hoa chất thành đống, dựng từng bãi làm cho đoạn đường này giống như một con đường hoa. Đó là hoa của Ngọc Lãng-xã Bình Ngọc đang chờ những chuyến xe đường dài của các tỉnh đến “ăn hàng”. “Con đường hoa” này kéo dài cho đến tận đêm giao thừa.
Ông Nguyễn Thanh Hà-53 tuổi cho biết: “Ban đầu ở đây chỉ trồng các giống hoa nội địa như thượt dượt, cúc, hoa hồng…dần dần về sau thì chuyển sang trồng chuyên hoa layơn để bán tết và đã trở thành “thương hiệu” bởi ngày nay hầu như trong Nam, ngoài Bắc cũng đều biết tiếng layơn Ngọc Lãng mình!”. Ngọc Lãng là vùng đất sa bồi gần cửa sông và cây layơn đã ăn chịu được ở đây, hình thành một làng hoa nổi tiếng ở cửa ngõ phía Nam thành phố Tuy Hoà. Cây hoa lay ơn đã làm cho bà con ở đây no cơm ấm áo, nhiều người nên cửa nên nhà, con cái học hành thành đạt. Và nhất là hoa đã tạo thêm thu nhập trong thời điểm “cá tháng Giêng, tiền tháng Chạp”. Hoa layơn Ngọc Lãng ngày nay không chỉ cung cấp nội địa mà còn vươn xa ra thị trường bên ngoài, làm đẹp mùa xuân cho cả nước.
Trước kia Ngọc Lãng chỉ trồng layơn hồng. Dần dần theo yêu cầu của thị trường, layơn hồng được thay thế bằng các loại layơn cao cấp, giống nhập ngoại như đỏ mập, nhung đen, tím cẩm, son sắc, vàng…Những giống này cành to, bông cao, màu sắc đẹp được thị trường ưa chuộng nhưng trồng cũng rất khó. Ngay từ khoảng tháng 6, tháng 7 âm lịch, dân trồng hoa Ngọc Lãng đã phải lên tận Đà Lạt tìm mua giống. Theo các nhà vườn, chất lượng hoa phụ thuộc rất lớn vào chất lượng củ giống. Củ giống phải to, mập, đủ già thì cây mới phát triển lớn, cành to, màu hoa mới mịn và lâu tàn. Nếu trồng phải củ giống non, bị sâu thì cây phát triển èo uột như đứa trẻ bị suy dinh dưỡng. Mang củ giống về phải lựa chọn lại rồi đem sắp trên sạp mỏng và xông khói để có độ ấm kích thích củ ra rễ, cứ sau độ 10 ngày phải trở một lần cho độ ấm lan toả đều đến từng củ hoa. Qua 23 tháng 10 âm lịch thì đem trồng-đây là thời gian vừa để xuống giống hoa layơn tết nhưng cũng là thời điểm không còn ngập lụt. Việc xông khói củ hoa cũng yêu cầu rất cẩn thận vì nếu già lửa thì củ sẽ bị nướng chín. Ngược lại nếu xông không đủ độ ấm thì hoa mọc mầm chậm và cây phát triển yếu. Đối với người trồng hoa ở Ngọc Lãng thì củ giống layơn rất quan trọng. Hàng năm bà con vẫn phải đi mua giống chứ không tự để giống được. Bởi vì khác với layơn hồng truyền thống, các giống layơn cao cấp này muốn để giống thì sau khi cắt hoa phải chừa lại 2 lá gốc cùng với củ rồi tiếp tục để đứng chân tại luống 1 tháng sau mới nhổ đem về bảo quản-một tháng đứng chân tại luống là để củ hoa tiếp tục tích luỹ dưỡng chất và đủ “già” để đảm bảo chất lượng mọc mầm về sau. Ngọc Lãng đất chật nên khi thu hoạch hoa bán tết là nhổ luôn cả củ đi để lấy đất làm việc khác. Vì vậy hàng năm làng hoa layơn Ngọc Lãng phải tốn trên 2 tỷ đồng tiền mua giống.
Ngoài giống thì thời tiết cũng là yếu tố quyết định. Layơn vốn hợp với khí hậu ôn đới nên khi di thực về đây hay đỏng đảnh như cô gái xứ lạnh về làm dâu vùng đất nóng, dễ thay đổi tính nết khi trái gió trở trời. Người trồng layơn sợ nhất là gặp mưa và gió nhiều, củ sẽ bị thối, cây bị lay lỏng gốc chậm phát triển làm cho người trồng hoa luôn trong tâm trạng phập phồng. Ông Huỳnh Văn Sự, 46 tuổi-người trồng layơn lâu năm ở đây nói: “Sợ nhất là những năm thời tiết bất thường như năm nay-đợt áp thấp nhiệt đới vừa rồi cũng đã làm cho layơn bị ảnh hưởng rất nặng, hoa phát triển chậm và cầm lại, bông cũng không tốt, như vậy thì lỗ to và khỏi ăn tết”.
Mỗi năm có một vụ hoa tết. Với người trồng hoa Ngọc Lãng thì ngoài tạo thu nhập cuối năm đây còn là dịp để thể hiện kỹ thuật, tay nghề của mình với dân trồng hoa các nơi. Vì vậy bao công sức, kỹ năng, kể cả hy vọng đều dồn cho hoa. Những ngày cận tết thì cái vui, cái buồn của các nhà vườn đều phụ thuộc vào việc hoa có kịp tết hay không và giá cả thị trường ra sao. Bà Nguyễn Thị Cảnh-50 tuổi có vườn layơn rộng 2 sào với trên 10 triệu đồng tiền củ giống, đó là chưa kể chi phí vật tư trong thời tăng giá. Dù đang giai đoạn chuẩn bị thu hoạch nhưng bà vẫn nâng niu, chăm chút từng gốc hoa. Bà tâm sự: “Trồng hoa là rất hy vọng nhưng gặp năm hoa của mình trễ, nhìn người ta bán hoa mà mình muốn khóc luôn. Nhưng sống bằng nghề nào nó cũng có cái quen, cái mê của nghề đó nên dù có thất bại năm nay thì năm sau mình vẫn tiếp tục đi mua giống về trồng để bán tết”.
Layơn là loài hoa đẹp, có dáng thanh thoát, kiêu sa. Ban đầu chỉ là cành thẳng như lưỡi kiếm bỗng nở ra những bông hoa hình loa với màu sắc mịn màng và kín đáo chứ không rực rỡ phô trương như nhiều loài hoa khác. Hoa layơn không biết có xuất xứ từ đâu nhưng chắc không phải ở Việt Nam bởi từ thời trung cổ ở phương Tây đã có một truyền thuyết cảm động về loại hoa này. Truyền thuyết kể rằng: hoàng đế La Mã là Barbagalo ra lệnh tử hình tất cả các tù nhân xứ Pheranki, chỉ để lại hai chàng trai khoẻ mạnh, có thân hình đẹp nhất cho dẫn độ về La Mã chuẩn bị đưa vào đấu trường. Một buổi tối đẹp trời, tình cờ hai chàng trai này gặp hai người con gái rất đẹp lại là con của hoàng đế La Mã. Hai người con trai với 2 người con gái gặp tiếng sét ái tình ngay từ cái nhìn đầu tiên. Vị hoàng đế La Mã biết vậy bèn nói với 2 con gái rằng đây là 2 tù nhân, bắt họ sẽ đấu kiếm với nhau, người nào thắng sẽ được tự do và người kia phải chết. Nghe vậy cả 2 nàng đều hết sức lo lắng. Rồi cuộc giao chiến giữa hai chàng trai nô lệ cũng xảy ra. Tuy nhiên trong khoảnh khắc khi lưỡi kiếm của người này chuẩn bị đâm chết người kia thì tình yêu quê hương trong họ bừng dậy và hai đấu thủ cùng cắm kiếm xuống đất, lao vào ôm nhau. Hoàng đế La Mã ra lệnh giết cả hai người. Giữa lúc ấy một chuyện lạ xảy ra, hai thanh kiếm cắm xuống đất cứ kêu leng keng và tại đó bỗng mọc lên những bông hoa lạ có hình như lưỡi kiếm. Đó là loài hoa layơn ngày nay…
Với nhiều người trồng hoa ở Ngọc Lãng có thể họ không biết câu chuyện cảm động về hoa layơn, nhưng chắc chắn ai cũng biết rằng họ đang trồng một loài hoa đẹp để tô điểm cho mùa xuân.
Trí Thanh
tuỳ bút
CÓ MỘT LA HAI TRONG SƯƠNG
…đến La Hai em quên đường về!
( Ca dao)
Vốn chẳng phải dân La Hai nhưng không biết tại sao tôi lại rất thích xứ này. Tôi thích cái phố núi con con giữa chập chùng đồi núi và buổi sớm mai được phủ lên chiếc áo sương mù bàng bạc trong cái lạnh se se. Hễ có dịp là tôi phóng ngay đến đây với tâm trạng háo hức như được về với người tình cũ. Lần nào đến La Hai tôi cũng đứng rất lâu bên này cây cầu sắt-cửa ngõ của phố núi nhìn vào con đường sương hun hút và kỳ lạ thay, mỗi lần như vậy tôi đều có những cảm xúc mới lạ như mới lần đầu. Cây cầu sắt già nua có tuổi đời non thế kỷ vẫn miệt mài công việc của mình mặc cho bao đổi thay của một phố núi đang thời hội nhập. Trong bóng sương mai bảng lảng cánh cò trên ruộng mạ như phảng phất hình bóng những giai nhân sắc nước một thời của La Hai xưa.
La Hai có một ngọn núi tên gọi hòn Chảo nằm bên dòng sông Con, mang truyền thuyết ly kỳ về một tình yêu bất tử. Vào những đêm trăng, từ lòng phố nhìn lên hòn Chảo trong lung linh sương mù giống như người con gái nằm xoã tóc xuống dòng sông say giấc nồng mà quên cả thế sự, hay đang u uất niềm đau của kiếp hồng nhan bao ước vọng không thành. La Hai từ xưa nổi tiếng có nhiều con gái đẹp. Vùng sa bồi ở miền sơn cước này có khí hậu mát mẻ làm cho cây cối tươi tốt, vạn vật sinh sôi. Con gái ở đây trắng da mượt tóc, đôi mắt đa tình, dáng điệu thanh thoát trong bóng sương mai làm say lòng bao mặc khách. Không biết có phải bóng núi giai nhân hay vì La Hai nhiều con gái đẹp mà trong dân gian khu vực miền Trung còn lưu truyền câu ca “gái La Hai, trai phường Lụa”. Phường Lụa là chỉ vùng Ngân Sơn của thị trấn Chí Thạnh, huyện Tuy An ngày nay. Ở đây ngày xưa nổi tiếng nghề trồng dâu nuôi tằm và dệt lụa. Con trai phường Lụa nổi tiếng hào hoa. Trai phường Lụa chỉ muốn sánh cùng gái La Hai. Cũng có câu ca dị bản rằng “ Gái La Hai, trai Đồng Cọ”. Đồng Cọ bây giờ thuộc huyện Tây Hoà là vùng lúa trù phú, con trai tốt tướng, học giỏi. Nhưng dù con trai ở đâu “tốt” nữa thì con gái cũng chỉ là gái La Hai!
Tôi quen chị Nguyễn Thị Hồng trong một cuộc gặp tình cờ nhưng chúng tôi lại có cùng điểm chung là thích sương mù ở La Hai. Chị Hồng là dân gốc La Hai, chị hiểu và yêu sương mù ở đây không chỉ là tấm lòng của người con với xứ sở mà còn bằng cái nhìn triết lý về cõi nhân sinh, về sự đến và đi của sương cũng mong manh như một kiếp người. Ở cái tuổi sắp về chiều nhưng chị vẫn rất đẹp. Không chỉ dung nhan mà trong tâm hồn, phẩm cách làm ai một lần gặp cũng khó có thể quên. Đã có ông nhà thơ trong một giây phút chếch choáng men say đã không nén được lòng hâm mộ:
“đẹp đã là chân lý
nhọc chi vần Uyên Minh?
chân dung em kỳ vĩ
nghệ nhân ta nghiêng mình!”…
Chị Hồng thuộc tốp con gái đẹp một thời của xứ La Hai. Từng làm ngẩn ngơ bao chàng trai … Chị xuất thân trong một gia đình thuộc hàng danh giá của La Hai. Lớn lên theo nghề dạy học và sáng tác văn chương. Có thơ đăng rải rác nhiều báo, tạp chí và năm vừa rồi chị đã xuất bản tập thơ đầu tay với tựa đề “Trăng khuyết”. Tôi không hiểu nhiều về thơ nhưng cũng cảm nhận được những rung cảm về tình yêu, về nhân tình thế thái của một số phận tài hoa nhưng nhiều lận đận:
Lời tỏ tình đêm trăng khuyết…
Như nước mắt,
Cuộc đời khuyết
Anh…
Không chỉ nổi tiếng vì con gái đẹp mà La Hai còn là nơi xuất thân của nhiều danh sĩ, trí thức cả xưa và nay. Theo một truyền thuyết có từ thời cha ông mở cõi về phía nam và La Hai là vùng trấn biên trong một thời kỳ dài rằng: trên ngọn núi Hòn Chảo có một người phụ nữ sinh ra 3 người con với 3 bộ mặt mang ba màu: xanh, đỏ và đen-được xem là những dị nhân của vùng đất “địa linh-nhân kiệt”. Sau khi người Pháp xâm lược đến vùng đất này thì gặp sự phản kháng mạnh mẽ. Nhiều nhân sĩ nổi lên lãnh đạo nhân dân chống Pháp. Cả một thời gian dài người Pháp không bình định được vùng đất này mới tìm thầy “trồng bồ”-tiếng địa phương tức là yểm bùa để chế ngự truyền thuyết kia hòng tiêu diệt ý chí của người dân anh dũng đất này. Không biết ông thầy nọ “trồng bồ” có linh nghiệm hay không, chỉ biết rằng vùng đất này về sau vẫn xuất hiện rất nhiều “ nhân kiệt” đứng lên chống Pháp. Và ở đây, ngay hòn Chảo này là nơi thành lập chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh Phú Yên do ông Phan Lưu Thanh-người con ưu tú của đất La Hai làm bí thư chi bộ. Từ đó hòn Chảo trở thành căn cứ của Đảng trong một thời kỳ dài để lãnh đạo nhân dân thực hiện cuộc kháng chiến chống Pháp.
Trí Thanh
…đến La Hai em quên đường về!
( Ca dao)
Vốn chẳng phải dân La Hai nhưng không biết tại sao tôi lại rất thích xứ này. Tôi thích cái phố núi con con giữa chập chùng đồi núi và buổi sớm mai được phủ lên chiếc áo sương mù bàng bạc trong cái lạnh se se. Hễ có dịp là tôi phóng ngay đến đây với tâm trạng háo hức như được về với người tình cũ. Lần nào đến La Hai tôi cũng đứng rất lâu bên này cây cầu sắt-cửa ngõ của phố núi nhìn vào con đường sương hun hút và kỳ lạ thay, mỗi lần như vậy tôi đều có những cảm xúc mới lạ như mới lần đầu. Cây cầu sắt già nua có tuổi đời non thế kỷ vẫn miệt mài công việc của mình mặc cho bao đổi thay của một phố núi đang thời hội nhập. Trong bóng sương mai bảng lảng cánh cò trên ruộng mạ như phảng phất hình bóng những giai nhân sắc nước một thời của La Hai xưa.
La Hai có một ngọn núi tên gọi hòn Chảo nằm bên dòng sông Con, mang truyền thuyết ly kỳ về một tình yêu bất tử. Vào những đêm trăng, từ lòng phố nhìn lên hòn Chảo trong lung linh sương mù giống như người con gái nằm xoã tóc xuống dòng sông say giấc nồng mà quên cả thế sự, hay đang u uất niềm đau của kiếp hồng nhan bao ước vọng không thành. La Hai từ xưa nổi tiếng có nhiều con gái đẹp. Vùng sa bồi ở miền sơn cước này có khí hậu mát mẻ làm cho cây cối tươi tốt, vạn vật sinh sôi. Con gái ở đây trắng da mượt tóc, đôi mắt đa tình, dáng điệu thanh thoát trong bóng sương mai làm say lòng bao mặc khách. Không biết có phải bóng núi giai nhân hay vì La Hai nhiều con gái đẹp mà trong dân gian khu vực miền Trung còn lưu truyền câu ca “gái La Hai, trai phường Lụa”. Phường Lụa là chỉ vùng Ngân Sơn của thị trấn Chí Thạnh, huyện Tuy An ngày nay. Ở đây ngày xưa nổi tiếng nghề trồng dâu nuôi tằm và dệt lụa. Con trai phường Lụa nổi tiếng hào hoa. Trai phường Lụa chỉ muốn sánh cùng gái La Hai. Cũng có câu ca dị bản rằng “ Gái La Hai, trai Đồng Cọ”. Đồng Cọ bây giờ thuộc huyện Tây Hoà là vùng lúa trù phú, con trai tốt tướng, học giỏi. Nhưng dù con trai ở đâu “tốt” nữa thì con gái cũng chỉ là gái La Hai!
Tôi quen chị Nguyễn Thị Hồng trong một cuộc gặp tình cờ nhưng chúng tôi lại có cùng điểm chung là thích sương mù ở La Hai. Chị Hồng là dân gốc La Hai, chị hiểu và yêu sương mù ở đây không chỉ là tấm lòng của người con với xứ sở mà còn bằng cái nhìn triết lý về cõi nhân sinh, về sự đến và đi của sương cũng mong manh như một kiếp người. Ở cái tuổi sắp về chiều nhưng chị vẫn rất đẹp. Không chỉ dung nhan mà trong tâm hồn, phẩm cách làm ai một lần gặp cũng khó có thể quên. Đã có ông nhà thơ trong một giây phút chếch choáng men say đã không nén được lòng hâm mộ:
“đẹp đã là chân lý
nhọc chi vần Uyên Minh?
chân dung em kỳ vĩ
nghệ nhân ta nghiêng mình!”…
Chị Hồng thuộc tốp con gái đẹp một thời của xứ La Hai. Từng làm ngẩn ngơ bao chàng trai … Chị xuất thân trong một gia đình thuộc hàng danh giá của La Hai. Lớn lên theo nghề dạy học và sáng tác văn chương. Có thơ đăng rải rác nhiều báo, tạp chí và năm vừa rồi chị đã xuất bản tập thơ đầu tay với tựa đề “Trăng khuyết”. Tôi không hiểu nhiều về thơ nhưng cũng cảm nhận được những rung cảm về tình yêu, về nhân tình thế thái của một số phận tài hoa nhưng nhiều lận đận:
Lời tỏ tình đêm trăng khuyết…
Như nước mắt,
Cuộc đời khuyết
Anh…
Không chỉ nổi tiếng vì con gái đẹp mà La Hai còn là nơi xuất thân của nhiều danh sĩ, trí thức cả xưa và nay. Theo một truyền thuyết có từ thời cha ông mở cõi về phía nam và La Hai là vùng trấn biên trong một thời kỳ dài rằng: trên ngọn núi Hòn Chảo có một người phụ nữ sinh ra 3 người con với 3 bộ mặt mang ba màu: xanh, đỏ và đen-được xem là những dị nhân của vùng đất “địa linh-nhân kiệt”. Sau khi người Pháp xâm lược đến vùng đất này thì gặp sự phản kháng mạnh mẽ. Nhiều nhân sĩ nổi lên lãnh đạo nhân dân chống Pháp. Cả một thời gian dài người Pháp không bình định được vùng đất này mới tìm thầy “trồng bồ”-tiếng địa phương tức là yểm bùa để chế ngự truyền thuyết kia hòng tiêu diệt ý chí của người dân anh dũng đất này. Không biết ông thầy nọ “trồng bồ” có linh nghiệm hay không, chỉ biết rằng vùng đất này về sau vẫn xuất hiện rất nhiều “ nhân kiệt” đứng lên chống Pháp. Và ở đây, ngay hòn Chảo này là nơi thành lập chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh Phú Yên do ông Phan Lưu Thanh-người con ưu tú của đất La Hai làm bí thư chi bộ. Từ đó hòn Chảo trở thành căn cứ của Đảng trong một thời kỳ dài để lãnh đạo nhân dân thực hiện cuộc kháng chiến chống Pháp.
Trí Thanh
Thứ Ba, 3 tháng 6, 2008
thời sự và bình luận
HÃY ĐÁNH THỨC LƯƠNG TÂM NHỮNG NGƯỜI LÁI XE KHÁCH
Đã một tuần trôi qua nhưng dư luận vẫn chưa hết bàng hoàng về vụ tai nạn giao thông thảm khốc xảy ra tại dốc Thị thuộc xã Xuân Tự, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hoà vào trưa ngày 30/6 giữa hai xe khách 77H-3895 và 77H-2369. Vụ tai nạn đã cướp đi cùng lúc sinh mạng của 10 người và làm bị thương 9 nguời khác. Có gia đình cùng lúc có nhiều người cùng đi và bị chết hoặc bị thương nặng trên chuyến xe định mệnh này.
Hậu quả của vụ tai nạn đã làm cho nhiều gia đình tan nát. Làm cho chồng mất vợ, mẹ mất con và những đứa trẻ ngơ ngác hỏi sao mẹ chúng không về…Sự đau thương, mất mác này lẽ ra không có nếu như những “bác tài” có chút lương tâm.
Nguyên nhân của vụ tai nạn thảm khốc này ban đầu được ngành chức năng xác định là do yếu tố chủ quan. Theo những người chứng kiến và một vài hành khách còn sống sót cho biết thì tài xế hai chiếc xe đã tranh vượt, chèn ép nhau với tốc độ kinh hoàng không biết vì lý do gì và đã dẫn đến tai nạn. Nhưng dù lý do gì đi nữa thì họ cũng không có quyền xem thường sự sống của mấy chục hành khách đang ngồi trên xe, đang gửi sinh mạng vào tay lái của mình. Đó là sự vô lương tâm nếu không muốn nói là tội ác.
Trong mấy ngày vừa qua các ngành chức năng đã có những ý kiến phân tích về vụ tai nạn thảm khốc này. Nhiều người cho rằng tuyến Quốc lộ IA qua tỉnh Khánh Hoà này là “cung đường đen”, là những “điểm đen” và có những khoảng “thời gian đen” vì đường nhiều cua, cơ sở hạ tầng kỹ thuật chưa đáp ứng với lưu lượng phương tiện tham gia giao thông và thiếu hệ thống cảnh báo tai nạn. Điều này quả không sai. Nhưng giá như những người điều khiển phương tiện có ý thức, tôn trọng pháp luật và có lương tâm trách nhiệm với con người thì đâu có những cung, những điểm, những khoảng thời gian đen để dẫn đến hàng chục cái chết thương tâm?
Hiện nay có rất nhiều ngành nghề người ta đã đề ra những chuẩn mực đạo đức để người hành nghề phải tuân thủ, bên cạnh sự chấp hành bắt buộc quy định của luật pháp. Còn đối với những người làm nghề lái xe thì sao? Lẽ ra bên cạnh việc đào tạo chuyên môn họ còn phải được giáo dục đạo đức và lương tâm nghề nghiệp nhiều hơn, trước khi được cấp giấy phép để ngồi sau tay lái. Bởi vì họ quyết định bao nhiêu sinh mệnh trên đường. Các cơ quan chức năng đại diện cho Nhà nước để quản lý và cấp giấy phép lái xe cũng cần có sự kiểm tra tốt hơn, không chỉ về trình độ chuyên môn mà phải có cả đạo đức và lương tâm trách nhiệm. Nếu cơ quan chức năng trong lĩnh vực giao thông vận tải mà nhận hối lộ kiểu như Trung tâm Đăng kiểm phương tiện giao thông của một tỉnh miền Trung vừa bị phanh phui trước công luận gần đây thì việc cấp phép cho những bác tài cũng có nghĩa là gieo mầm hoạ cho xã hội. Mới chỉ 6 tháng đầu năm mà trong cả nước đã có gần 5.700 người chết vì tai nạn giao thông. Trong đó tai nạn xảy ra với xe ô tô khách làm chết một lúc nhiều người chiếm tỷ lệ rất cao. Biết đâu trong số những vụ tai nạn và số người chết này lại do chính những lái xe được cấp giấy phép bằng sự mua bán, hối lộ?
Xã hội ngày càng phát triển. Nhu cầu giao thông của con người ngày cũng càng cao. Phương tiện giao thông cũng phải đáp ứng cho nhu cầu đi lại của con người, nhưng liệu ai có thể yên tâm khi giao tính mạng cho những lái xe kiểu này? Vụ tai nạn thảm khốc tại dốc Thị-Vạn Ninh mới chỉ là một trong hàng ngàn vụ tai nạn thảm khốc xảy ra trong thời gian qua. Đòi hỏi Nhà nước và các ngành chức năng phải có những chế tài khắc khe hơn nữa, kể cả áp dụng hình phạt đặc biệt đối với những lái xe vô lương tâm, thiếu trách nhiệm và xem thường pháp luật.
Ai rồi cũng phải chết. Đó là lẽ tự nhiên trong cái vòng sinh tử nghiệt ngã của kiếp người. Nhưng với những cái chết tai nạn giao thông xuất phát từ những người lái xe thiếu đạo đức và lương tâm là điều phải ngăn chặn. Những lái xe bất chấp pháp luật rồi cũng sẽ bị pháp luật xử lý nhưng sự đau thương mất mác do nó gây ra thì không gì có thể bù đắp được. Chúng ta không vô cảm trước những cái chết thương tâm của đồng loại và cần phải làm một cái gì đó để góp phần ngăn chặn tai nạn giao thông. Mà trước hết cần đánh thức lương tâm và trách nhiệm của những người làm nghề lái xe.
Thứ Bảy, ngày 7/7/2007-Trí Thanh
Đã một tuần trôi qua nhưng dư luận vẫn chưa hết bàng hoàng về vụ tai nạn giao thông thảm khốc xảy ra tại dốc Thị thuộc xã Xuân Tự, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hoà vào trưa ngày 30/6 giữa hai xe khách 77H-3895 và 77H-2369. Vụ tai nạn đã cướp đi cùng lúc sinh mạng của 10 người và làm bị thương 9 nguời khác. Có gia đình cùng lúc có nhiều người cùng đi và bị chết hoặc bị thương nặng trên chuyến xe định mệnh này.
Hậu quả của vụ tai nạn đã làm cho nhiều gia đình tan nát. Làm cho chồng mất vợ, mẹ mất con và những đứa trẻ ngơ ngác hỏi sao mẹ chúng không về…Sự đau thương, mất mác này lẽ ra không có nếu như những “bác tài” có chút lương tâm.
Nguyên nhân của vụ tai nạn thảm khốc này ban đầu được ngành chức năng xác định là do yếu tố chủ quan. Theo những người chứng kiến và một vài hành khách còn sống sót cho biết thì tài xế hai chiếc xe đã tranh vượt, chèn ép nhau với tốc độ kinh hoàng không biết vì lý do gì và đã dẫn đến tai nạn. Nhưng dù lý do gì đi nữa thì họ cũng không có quyền xem thường sự sống của mấy chục hành khách đang ngồi trên xe, đang gửi sinh mạng vào tay lái của mình. Đó là sự vô lương tâm nếu không muốn nói là tội ác.
Trong mấy ngày vừa qua các ngành chức năng đã có những ý kiến phân tích về vụ tai nạn thảm khốc này. Nhiều người cho rằng tuyến Quốc lộ IA qua tỉnh Khánh Hoà này là “cung đường đen”, là những “điểm đen” và có những khoảng “thời gian đen” vì đường nhiều cua, cơ sở hạ tầng kỹ thuật chưa đáp ứng với lưu lượng phương tiện tham gia giao thông và thiếu hệ thống cảnh báo tai nạn. Điều này quả không sai. Nhưng giá như những người điều khiển phương tiện có ý thức, tôn trọng pháp luật và có lương tâm trách nhiệm với con người thì đâu có những cung, những điểm, những khoảng thời gian đen để dẫn đến hàng chục cái chết thương tâm?
Hiện nay có rất nhiều ngành nghề người ta đã đề ra những chuẩn mực đạo đức để người hành nghề phải tuân thủ, bên cạnh sự chấp hành bắt buộc quy định của luật pháp. Còn đối với những người làm nghề lái xe thì sao? Lẽ ra bên cạnh việc đào tạo chuyên môn họ còn phải được giáo dục đạo đức và lương tâm nghề nghiệp nhiều hơn, trước khi được cấp giấy phép để ngồi sau tay lái. Bởi vì họ quyết định bao nhiêu sinh mệnh trên đường. Các cơ quan chức năng đại diện cho Nhà nước để quản lý và cấp giấy phép lái xe cũng cần có sự kiểm tra tốt hơn, không chỉ về trình độ chuyên môn mà phải có cả đạo đức và lương tâm trách nhiệm. Nếu cơ quan chức năng trong lĩnh vực giao thông vận tải mà nhận hối lộ kiểu như Trung tâm Đăng kiểm phương tiện giao thông của một tỉnh miền Trung vừa bị phanh phui trước công luận gần đây thì việc cấp phép cho những bác tài cũng có nghĩa là gieo mầm hoạ cho xã hội. Mới chỉ 6 tháng đầu năm mà trong cả nước đã có gần 5.700 người chết vì tai nạn giao thông. Trong đó tai nạn xảy ra với xe ô tô khách làm chết một lúc nhiều người chiếm tỷ lệ rất cao. Biết đâu trong số những vụ tai nạn và số người chết này lại do chính những lái xe được cấp giấy phép bằng sự mua bán, hối lộ?
Xã hội ngày càng phát triển. Nhu cầu giao thông của con người ngày cũng càng cao. Phương tiện giao thông cũng phải đáp ứng cho nhu cầu đi lại của con người, nhưng liệu ai có thể yên tâm khi giao tính mạng cho những lái xe kiểu này? Vụ tai nạn thảm khốc tại dốc Thị-Vạn Ninh mới chỉ là một trong hàng ngàn vụ tai nạn thảm khốc xảy ra trong thời gian qua. Đòi hỏi Nhà nước và các ngành chức năng phải có những chế tài khắc khe hơn nữa, kể cả áp dụng hình phạt đặc biệt đối với những lái xe vô lương tâm, thiếu trách nhiệm và xem thường pháp luật.
Ai rồi cũng phải chết. Đó là lẽ tự nhiên trong cái vòng sinh tử nghiệt ngã của kiếp người. Nhưng với những cái chết tai nạn giao thông xuất phát từ những người lái xe thiếu đạo đức và lương tâm là điều phải ngăn chặn. Những lái xe bất chấp pháp luật rồi cũng sẽ bị pháp luật xử lý nhưng sự đau thương mất mác do nó gây ra thì không gì có thể bù đắp được. Chúng ta không vô cảm trước những cái chết thương tâm của đồng loại và cần phải làm một cái gì đó để góp phần ngăn chặn tai nạn giao thông. Mà trước hết cần đánh thức lương tâm và trách nhiệm của những người làm nghề lái xe.
Thứ Bảy, ngày 7/7/2007-Trí Thanh
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)